<BGSOUND src="Nhac Bai.mp3"> Le Dinh





Đoàn Dự










































































































Chuyện ăn cỗ
dưới mắt người nước ngoài

Đoàn Dự








Với văn hoá người Việt, bên mâm cỗ có không ít “luật bất thành văn” và ở một góc nhìn từ người nứoc ngoài, chúng ta có câu chuyện dưới đây. Tuy nhiên, xin lưu ý là cách ăn cỗ ở thôn quê miền Nam khác hẳn với thôn quê ngoài Bắc và bài này chỉ có tính cách… coi chơi cho dzui mà thôi!

Câu chuyện được cho là do một chàng Tây kể lại về bữa cỗ của người Việt, tuy không mới nhưng hiện đang rất nóng trên mạng xã hội với tốc độ lan truyền chóng mặt.

Đoạn chia sẻ của anh chàng Tây như thế này:

“…Tất cả bọn họ hân hoan ngồi sà xuống nền nhà bày la liệt và lộn xộn các món thơm ngon. Một số chồm người qua các đĩa đồ ăn để lấy cho mình gia vị và những thứ cần thiết.

Những người trung niên bắt đầu đào bới trong các đĩa đồ ăn lớn, lôi ra những thứ có lẽ là ngon nhất, cho vào bát của những người già hơn. Một số người già sau khi nhận được miếng ngon, bắt đầu cằn nhằn và lập tức chuyển chúng sang bát của mấy đứa con nít đang ngồi chung quanh. (Nhận xét này hơi sai vì theo tôi hiểu, con nít được ngồi mâm riêng, không ngồi chung mâm với người lớn. Thậm chí các cụ lớn tuổi cũng ngồi mâm trên giường, không ngồi chung với các thanh niên ở mâm trên chiếu dưới đât. Tục lệ mỗi nơi một khác chác chăng? Ngay tại gia đình tôi ở Sài Gòn hiện nay cũng vậy, con nít được xếp ngồi bàn riêng hoặc cho ăn trước kẻo chúng đói bụng và cánh phụ nữ cũng ngồi riêng vì phụ nữ thích nói chuyện gia đình còn phe đàn ông thích nói vê chuyện thời cuộc.- ĐD).

Không khí rất ồn ào, ai cũng nói một điều gì đó nhưng có vẻ không quan trọng.

Noi gương những người đàn ông, đám phụ nữ thì tay lôi ra từ các dĩa hay dùng đũa khoắng vào trong cái nồi to lớn, tìm kiếm một vài thứ mong muốn. Khi vớt được một chùm trứng gà còn non, cả mấy người phụ nữ và đám con nít reo ồ lên.

Một trong số họ tiếp tục vớt đồ ăn trong các tô, một số khác tỉ mẩn ngồi xé các “chiến lợi phẩm” để cung cấp cho lũ nhỏ.

Tôi thực sự không biết là bữa ăn đã bắt đầu hay chưa, khi người có vẻ lớn tuổi nhất ngồi rung rung đùi liên tục và uống những ly rượu đục ngầu, một trong số họ lấy tay bốc một cây rau to, vặt lấy vài lá rồi ném cọng rau còn thừa trở về dĩa.

Số trẻ em vừa ăn vừa nói chuyện huyên náo và xô đẩy nhau rất hiếu động. Cứ mỗi lần mấy người đàn ông chọc đũa vào một đĩa xào thơm phức họ lại gào lên với những người xung quanh: Ăn đi, ăn đi.

Một phụ nữ đang múc đồ ăn cho chính mình chợt rụt tay lại khi ai đó cũng thò đũa vào tô đồ ăn đó, chị ta có vẻ nhún nhường thái quá và hình như chưa ăn được bao nhiêu dù bữa ăn kéo dài đã gần 1 giờ đồng hồ rồi, thời gian quá dài để bắt dạ dày phải liên tục nhận thêm đồ ăn.

Những vị cao niên được trọng vọng thấy rõ trong bữa ăn, họ ăn ít và thường xong đầu tiên. Một cô gái như từ dưới đất chui lên, bưng đến một khay nước trà rất nóng, kính cẩn mời những ông già. (Chà chà, đoạn này hơi sai vì ăn cỗ bây giờ chấm dứt bằng món tráng miệng như trái cây hoặc rau câu – ngoài Bắc gọi là thạch, ít khi ăn xong là uống ngay nước trà.- ĐD).

Các ông mỗi người ngậm một cây tăm trong miệng, liên tục cà qua cà lại như cách người ta sơn hàng rào không mỏi mệt và bắt đầu vừa nói chuyện vừa uống trà.

Một ngụm trà nuốt vào, sau đó họ chép miệng liên tục, rồi một ngụm nữa súc ộc ộc trong khi đám đông vẫn miệt mài ăn và thả đồ ăn vào chén của nhau.

Chợt, một phụ nữ quát to với đứa nhỏ có lẽ là con của chị, không hiểu chị nói gì, nhưng thằng bé ngồi thụt ra khỏi chiếc chiếu, bẽn lẽn cúi mặt. Chị ta gầm gừ giật chén cơm trên tay nó, chan súp và lấy thêm các món khác còn lại trên mâm, giúi trở lại vào tay nó, miệng vẫn không thôi gầm gừ.

Sau này có dịp tiếp xúc với những người bạn Việt Nam, tôi biết có một nguyên tắc trong bữa ăn với đám trẻ nít: lúc đầu họ khuyến khích chúng ăn nhanh ăn nhiều cho mau lớn. Sau đó họ nói ăn uống phải liên tục quan sát những người xung quanh và điều chỉnh hướng ngồi của mình cho hợp lý, còn thế nào là hợp lý và quan sát những người xung quanh để làm gì thì mỗi bà mẹ dạy con một kiểu.

Ai đó sau khi mút đũa chụt chụt bỗng dùng chính đôi đũa đó gắp thả vô trong bát của tôi một miếng thịt hình thù kỳ dị, tất cả ồ lên: “Ngon lắm, ngon lắm”. Tôi hơi ghê sợ và băn khoăn liệu rằng những thứ mà họ thấy ngon thì tôi có thấy ngon hay không? (Có lẽ đây là cái phao câu gà nên mọi người nhường cho khách .- ĐD).

Bằng sự thận trọng cần thiết, tôi hiểu rằng phải nhường nó cho người lớn tuổi. Miếng ngon đó đi lòng vòng rất lâu trong các đôi đũa ướt nhẫy, cuối cùng nó thuộc về người chủ của gia đình là một người đàn ông gầy và khắc khổ, vừa nhai nát nó, anh ta vừa rên rỉ trong miệng những lời bình luận thì phải. Không ai nghe và cũng chẳng ai trả lời, mọi người còn túi bụi thu gom các thứ cần thiết để cho vào một miếng “bánh đa” vừa được nhúng trong nước cùng với rau sống được vẩy lung tung ướt cả mặt người ngồi bên.

Cái chính rút ra được là: Có những thứ sẽ thừa rất nhiều, có những thứ bị thiếu ngay trong chục phút đầu.

Tôi cho rằng đây không chỉ là lỗi của đầu bếp, mà còn chính là lỗi của những người ăn, khi họ không chỉ ăn mà lại tự thấy có trách nhiệm thúc ép người khác phải ăn những món mình cho là ngon.

Và như tôi đã trải qua khi lấy một miếng ức con gà: “Đừng ăn! Đừng ăn! Không ngon! Không ngon!”… tức là ngăn cản người khác ăn một món mà chính họ bày ra dĩa vì nó… không ngon!

Khi bữa ăn kết thúc, không ai dám động vào miếng chả cuối cùng còn sót lại trên đĩa như kiểu nó bị tẩm thuốc độc, tôi cũng không hiểu vì sao.

Ôi, một phong cách ăn uống độc đáo. Dù sao tôi thấy bữa ăn của họ tuy rất căng thẳng, rất mất trật tự và thật vất vả quá chừng, nhưng cũng rất khó quên và rất thân mật với các nguyên tắc vừa mơ hồ, vừa thực tế, lại vừa nghiêm ngặt theo đúng phong tục tập quán của người Việt Nam.



Bất chấp những ánh mắt ngạc nhiên, họ vẫn cho những món ăn ngon nhất vào bao ny-lông rồi người thì đeo dưới dây nịt ở phía sau lưng, người thì nhét vào trong túi quần, để sau khi bữa cỗ chấm dứt sẽ đem về nhà. Đây là sự ích kỷ, bởi vì nếu ai cũng làm như thế thì những người khác lấy gì mà ăn? Vậy mà vẫn có những người bênh vực.

Dù là phong tục được duy trì ở một số vùng quê nhưng đi ăn cỗ lấy phần đôi khi vẫn gặp phải những cái nhìn không mấy thiện cảm của người chung quanh. Đặc biệt là nếu bữa cỗ được tổ chức tại các nhà hàng sang trọng. Như chúng ta đã biết, ở nước ngoài, khi bữa tiệc được tổ chức tại các nhà hàng, đồ ăn dư nếu được yêu cầu thì các cô chiêu đãi sẽ đựng vào hộp để khách đem về (gọi là “to go”), điều đó rất bình thường, chẳng ai chê cười. Ở Việt Nam cũng vậy và người ta thường nhường cho chủ nhà, tức người tổ chức bữa tiệc lấy đem về. Nếu chủ nhà không lấy thì thôi, bỏ. Chỉ trừ trường hợp chủ nhà bảo nhà ít người, đem về chẳng ai ăn, anh chị lấy đi và mọi người cũng giục, bấy giờ mình mới lấy và thường là chia bớt cho vài người khác nếu thức ăn dư nhiều.

Đồ ăn dư mà khi “to go” người ta còn giữ lịch sự như thế huống chi trong bữa tiệc, chưa ai ăn uống gì cả mình đã tham lam chiếm phần như thế thì hỏng, sẽ bị mọi người coi thường. Đi ăn buffet cũng vậy, chính mắt tôi đã từng trông thấy một bà ăn mặc sang trọng, dẫn hai đứa con trai đi ăn buffet tại một nhà hàng “xịn” ở Quận 1, Sài Gòn. Ăn xong, lúc về, bà ta ra sức lấy những món ngon như đùi gà chiên, tôm càng nướng muối ớt, chả giò cua biển…, bỏ vào túi xách. Người bảo vệ đến giải thích rằng khách hàng tha hồ ăn nhưng không được lấy đem về nhà như vậy và yêu cầu bà khách bỏ trở lại chỗ cũ. Bà ta không bỏ. Hai bên găng nhau. Bà khách bí quá bèn chửi um lên rồi đổ toẹt tất cả những thứ đã lấy xuống đất, dùng chân giẵm lên và gầm gừ tức giận: “Này thì không được lấy này! Này thì bỏ trở lại này! Tao không ăn thì đạp đổ, đứa nào làm gì được tao?…”. Tất nhiên nhà hàng không làm gì được bởi vì một số đùi gà, chả giò, tôm nướng…, đối với họ không phải là lớn, bắt đền sẽ mang tiếng, vì vậy nên họ bỏ qua, kêu người thu dọn. Tuy nhiên, các khách hàng đứng gần đấy ai cũng trợn tròn mắt ngạc nhiên vì không thể ngờ lại có chuyện lạ lùng như vậy. Người Việt Nam mình như thế hay sao? Tôi tin rằng cũng là người Việt Nam nhưng ở nước ngoài chắc không ai làm như thế. Chuyện này được đăng lên các báo ở Sài Gòn, độc giả rất bất mãn về hành vi thiếu hiểu biết của bà khách “sang trọng” nọ. Dẫn con đi ăn buffet tại một nhà hàng “VIP” đâu phải người nghèo, chẳng qua là bản tính tham lam của họ như thế mà thôi.

Mới đây lại có hình ảnh hai người đàn ông ăn mặc lịch sự được ai đó đưa lên Internet: Một ông đeo cái bao ny-lông đựng “chiến lợi phẩm” dưới dây nịt ở đằng sau lưng, còn một ông thì nhét trong túi quần. Hai hình ảnh này bị dân mạng rất chú ý, bình luận xôn xao, đa số là chê trách chứ không khen ngợi. Tuy nhiên, có những người lại tỏ ra xúc động trước thứ tình cảm “đáng quý” về sự “chu đáo” của hai vị đàn ông trong 2 tấm hình. Họ đâm ra… trách ngược những người đã phê bình, nhận xét. Sau đây là cách lý luận của những người đó:

Đã ở tuổi xế chiều, mái tóc hoa râm, hai người đàn ông có lẽ đã lên chức ông nội, ông ngoại khi đi ăn cỗ vẫn lấy phần về cho con cháu. Người thì bỏ vào túi ni-lông rồi đeo dưới thắt lưng, người thì nhét trong túi quần.

Hai hình ảnh đó tuy rất đời thường nhưng vẫn gây xúc động mạnh trong cộng đồng mạng. Tài khoản Facebook có tên T.L. chia sẻ: “Không hiểu tại sao những hình ảnh như thế mà các bạn có thể đăng lên với lời chế giễu, cười cợt. Riêng tôi, mỗi khi lướt qua tôi đều dừng lại, suy nghĩ và rơi nước mắt…

“Các bạn trẻ à, thay vì thời gian cào cấu bàn phím để cười cợt, chế giễu thì các bạn hãy suy nghĩ xem, đó có thể là hình ảnh của cha mình, của ông mình, họ bất chấp mọi ánh mắt dòm ngó để đem về cho con cháu mình niềm vui nho nhỏ. Dù trong mắt ai đây là hình ảnh không đẹp thì đối với tôi lại là hình ảnh đẹp vô cùng.

“Các bạn hãy suy nghĩ xem, trong lúc mình vùi đầu trong những cuộc ăn chơi xa xỉ, đồ ăn thừa mứa thì cha mẹ mình ở nhà đã được ăn ngon hay chưa? Hay cha mẹ đã dành tuổi thanh xuân nuôi con khôn lớn, giờ lại dành cả tuổi xế chiều ăn uống cơ cực, để lại của cải cho con cháu sau này. Có khi nào ăn món ngon mà các bạn nghĩ đến cha mẹ mình hay chưa? Đã bao lâu rồi bạn không mua đồ ăn về cho cha mẹ? Khi bạn làm tốt vai trò một người con thì hãy đánh giá người khác nhé”.

Chia sẻ của T.L. được rất nhiều người ủng hộ. Có người “cay mắt” nhớ lại tuổi thơ, từng bao lần vui sướng khi được cha mẹ gói ghém phần cỗ mang về.

Bạn có nick name Đinh Hương chia sẻ: “Nhìn hình ảnh mà thấy cay khóe mắt. Giống bố mình ngày xưa quá, đi ăn cỗ khi nào cũng gói miếng thịt, con tôm đem về. Thời nghèo khó, mấy chị em chỉ cần có thế là sung sướng cả một ngày.

“Thanh Tuyền kể lại kỷ niệm thuở nhỏ, mỗi lần bố mẹ đi ăn cỗ là cô trông đứng trông ngồi được ăn phần. Và bố mẹ chẳng bao giờ để cô thất vọng, dù là miếng thịt, quả trứng hay đơn giản chỉ là miếng giò nhỏ cũng gói ghém mang về cho con”.

Tôi (Đ.Dự) không hiểu “Thanh Tuyền” ở đây là ca sĩ Thanh Tuyền, chị ruột của ca sĩ Sơn Tuyền hay một người nào khác trùng tên, nhưng bố mẹ đi ăn cỗ, lúc về được gia chủ tặng mỗi người một gói nho nhỏ đem về làm quà gọi là lấy thảo cho người ở nhà thì việc đó khác với chuyện mình ngang nhiên chiếm đoạt một cách thô lỗ. Ở trong nước khi còn có những người có những hành vị không biết tự trọng như vậy mà vẫn có những người bênh vực các hành vi đó thì khó tiến bộ được. Bây giờ chúng ta nói sang một chuyện khác.


Đoàn Dự






























































Free Web Template Provided by A Free Web Template.com